In Londen blijft een voormalige sociale woning uit de jaren 60 tot 10 °C koeler dan buiten, en dat zonder airconditioning!
Aan de buitenkant is nauwelijks te zien welke werken er zijn uitgevoerd… In het zuiden van Londen ziet deze rijwoning uit de jaren ‘60, die vroeger deel uitmaakte van het sociale woningbestand, er nog altijd uit zoals veel huizen in de buurt. Maar wanneer de buitentemperatuur oploopt tot 35 °C, kan het binnen ongeveer 10 °C koeler blijven, zonder ook maar één airco!
Eigenares en architecte Marion Baeli kent het onderwerp bijzonder goed. Samen met Robert Prewett heeft ze de gezinswoning geleidelijk verbouwd om in de buurt te komen van de ‘EnerPHit’-standaard, de versie van de ‘Passivhaus’-standaard voor gerenoveerde gebouwen. De werken werden over een tiental jaar gespreid, om te vermijden dat de verbouwing in één klap een financiële bodemloze put zou worden!
Toen het gezin er introk, was de situatie heel wat minder comfortabel: weinig isolatie, tochtige pvc-ramen met dubbele beglazing en een woning die in de winter moeilijk warm te krijgen was… maar in de zomer tegelijk veel te heet werd! Een typisch Brits probleem. De BBC beschrijft de verbouwing van de woning in detail.
Het principe van een thermosfles
Om beter bestand te zijn tegen de hitte werd de woning eerst veel beter geïsoleerd en zo goed als luchtdicht gemaakt. Marion Baeli vergelijkt haar huis met een thermosfles: goede isolatie vertraagt de temperatuuruitwisseling met de buitenlucht. Dat betekent dat de warmte in de winter binnenblijft, maar dat de koelte in de zomer eveneens beter behouden kan worden. Al moet je dan natuurlijk voorkomen dat de zon van de woonkamer een serre maakt!
De werken omvatten onder meer de isolatie van het dak, de vloer en de muren, en het wegwerken van talrijke koudebruggen, zones waar warmte gemakkelijker door de bouwschil heen gaat. Sommige bakstenen wanden werden vervangen door dunnere, sterk geïsoleerde houtconstructies. Er kwamen ook ramen met driedubbele beglazing.
Nadat de woning luchtdicht was gemaakt, werd een systeem voor mechanische ventilatie geïnstalleerd om de binnenlucht voortdurend te verversen. Dat is één van de basisprincipes van Passivhaus: zeer sterk isoleren betekent niet dat je in een gigantische Tupperware doos moet wonen!
Tijdens een hittegolf blijft het binnen 25 tot 26 °C
De resultaten worden vooral interessant tijdens periodes van extreme hitte. Tijdens de hoge temperaturen van de zomer van 2026 liep de temperatuur in de woning niet verder op dan ongeveer 26 °C. En dat terwijl veel andere Londense woningen tijdens diezelfde periode aanzienlijk warmer werden!
Isolatie alleen volstaat echter niet. Overdag blijven de ramen gesloten en worden de ramen die rechtstreeks aan de zon zijn blootgesteld afgeschermd. ’s Nachts, wanneer de buitentemperatuur daalt, wordt de woning geventileerd om de opgebouwde warmte af te voeren. Marion Baeli legt uit dat de combinatie van sterk doorgedreven isolatie, zonwering en nachtventilatie ervoor kan zorgen dat het binnen ongeveer 25 °C blijft.
En ook deze techniek kan geen wonderen verrichten. Tijdens tropische nachten, wanneer de buitentemperatuur onvoldoende daalt, wordt het veel moeilijker om het gebouw opnieuw af te koelen! Toch slaagde de woning erin om tijdens een bijzonder hete periode rond 27 °C te blijven…
Een doeltreffende renovatie, maar niet goedkoop
Het prijskaartje maakt ook duidelijk dat woningen aanpassen aan een veranderend klimaat niet simpelweg neerkomt op drie zonneschermen en een ventilator kopen! Volgens de cijfers die de BBC vermeldt, kostten de werken voor de energetische renovatie ongeveer 80.000 pond, exclusief architectenkosten. Alleen al de ramen zouden ongeveer 30.000 pond hebben gekost! Het project werd daarom stap voor stap uitgevoerd om de kosten te spreiden.
In ruil daarvoor schat Marion Baeli dat de energiebehoefte van haar woning met ongeveer 88% is gedaald. In de winter zou één radiator tegenwoordig volstaan voor deze woning met vier slaapkamers, verspreid over drie verdiepingen!
Europese woningen moeten anders worden ontworpen
Het Britse ‘Climate Change Committee’ schat dat zonder bijkomende aanpassingen, 92% van de bestaande woningen in het Verenigd Koninkrijk tegen 2050 risico kan lopen op oververhitting.
Tot de aanbevolen oplossingen behoren net buitenzonwering, ventilatie, betere isolatie en het beperken van zonnewinsten. Vanuit België bekeken is dat allesbehalve een exotisch onderwerp: ook onze woningen werden lange tijd ontworpen met één grote prioriteit, namelijk ervoor zorgen dat we het niet koud krijgen. Met warmere zomers zullen we nu enkele maanden per jaar precies het tegenovergestelde moeten leren doen. En liefst zonder in elke kamer airconditioning te installeren!
Open Immovlan