Aan de ULB wekt een gebouw uit 1924 voortaan zijn eigen elektriciteit op. Maar hoe doe je dat zonder het karakter van het gebouw aan te tasten?
Op het eerste gezicht lijkt gebouw L op de Solbosch-campus helemaal niet op een elektriciteitscentrale. Toch is het dat intussen gedeeltelijk geworden. Het gebouw van de Université Libre de Bruxelles (ULB) dateert uit 1924 en kreeg een enorme overkapping met bijna 900 zonnepanelen. Volgens de ULB moet de installatie ongeveer 235.000 kWh per jaar produceren. Dat is vergelijkbaar met het gemiddelde elektriciteitsverbruik van meer dan honderd Brusselse gezinnen.
De eerste fase van de werken die in maart 2025 begonnen, draaide trouwens niet alleen om zonne-energie. Het dak werd eerst geïsoleerd, de grote glazen dakpartijen gerenoveerd en de vloerplaat verstevigd. Want zonnepanelen leggen op een gebouw met slechte energieprestaties heeft natuurlijk weinig zin…
Een dak moet in de eerste plaats… een dak blijven
Voor een dak elektriciteit kan produceren, moet het eerst en vooral voldoende gewicht kunnen dragen, waterdicht blijven en thermisch goed functioneren. Bij een oud gebouw wordt die oefening al snel ingewikkelder. Bij gebouw L bleek het bijvoorbeeld noodzakelijk om de vloerplaat te verstevigen voordat de metalen draagstructuur kon worden geplaatst.
De belangrijkste les is dan ook dat zonnepanelen het best deel uitmaken van een totaalrenovatie, in plaats van pas helemaal op het einde te worden toegevoegd.
Integreren zonder alles te verbergen
Het voorbeeld van de ULB toont ook dat architecturale integratie niet per se betekent dat zonnepanelen volledig onzichtbaar moeten zijn. Hier liggen ze op een metalen overkapping die boven het gebouw zweeft.
Die constructie heeft bovendien meerdere functies. Ze produceert elektriciteit, beschermt het dak tegen weersinvloeden en moet schaduw creëren voor een toekomstige daktuin. Er werden ook regenwaterputten voorzien die tot 90 m³ water kunnen opvangen, samen met drie zones met bufferbekkens voor in het totaal 60 m³.
Heb je een vergunning nodig bij zo’n oud gebouw?
Een oud gebouw is niet automatisch een beschermd gebouw. Maar zodra een pand beschermd is of op een bewaarlijst staat, worden de mogelijkheden natuurlijk beperkter. In Brussel zijn zonnepanelen in heel wat gevallen vrijgesteld van een stedenbouwkundige vergunning. Wanneer ze vanaf de openbare ruimte niet zichtbaar zijn bijvoorbeeld, of wanneer ze aan bepaalde voorwaarden voor integratie in het dak voldoen.
Die vrijstellingen kennen wel hun beperkingen in de buurt van beschermd erfgoed. Voor een beschermd gebouw zelf gelden nog veel strengere regels. Wil je weten of zonnepanelen mogelijk zijn, dan is er eigenlijk maar één veilige aanpak: contact opnemen met de dienst stedenbouw.
Ook op energievlak bestaan er uitzonderingen. Leefmilieu Brussel voorziet mogelijkheden om af te wijken van bepaalde EPC-eisen om technische, functionele, economische redenen of omwille van erfgoedbehoud.
Open Immovlan