Een Belgische meta-analyse nam 114 studies, 31 landen en meer dan 500.000 fictieve huurkandidaturen onder de loep. De conclusie is onverbiddelijk: hoewel er sinds 2002 steeds meer antidiscriminatiewetten bijkwamen, bleef het aantal verdoken weigeringen op exact hetzelfde niveau!
Een machine om kandidaturen te vergelijken
De studie, gepubliceerd door de VUB en UGent, hanteert een bijzonder eenvoudige methode: voor dezelfde advertentie worden twee strikt identieke fictieve kandidaturen verstuurd (hetzelfde inkomen, dezelfde professionele situatie, dezelfde formulering), die slechts op één detail verschillen: de naam, het geslacht of een vermelding van een handicap. Vervolgens wordt bijgehouden wie een uitnodiging krijgt voor een bezoek. De verzamelde dataset is de grootste die ooit over dit onderwerp werd samengesteld: 114 studies, 31 landen en meer dan 500.000 kandidaturen die tussen 2002 en 2024 werden verstuurd!
Wie wordt geweigerd?
Drie profielen krijgen dezelfde klap te verwerken: etnische minderheden, personen met een handicap en kandidaten in een kwetsbare sociaaleconomische positie. Zij krijgen ongeveer 20% minder positieve antwoorden.
De cijfers per afkomst zijn nog harder. Kandidaten met Turkse of Maghrebijnse namen krijgen 28% minder positieve antwoorden. Profielen met een Afrikaanse, Oost-Europese of Aziatische achtergrond verliezen 15 tot 18%. Voor Zuid-Amerikaanse kandidaten gaat het om 6%.
De studie wijst ook op een blinde vlek: “Wanneer we aan discriminatie op de huurmarkt denken, gaat de aandacht vaak naar etnische afkomst. Maar personen met een handicap of in een kwetsbare sociaaleconomische positie worden even hard getroffen.”
Geslacht en seksuele geaardheid wegen minder zwaar door: wereldwijd krijgen mannen en LGBT-personen 4% minder positieve antwoorden. De auteurs verduidelijken dat er op de Belgische huurmarkt geen verschil werd vastgesteld.
Europa doet het slechter dan Noord-Amerika!
Dit is het resultaat dat nog het meest verrast. Etnische discriminatie ligt in Europa 16% hoger dan in Noord-Amerika. Voor discriminatie van LGBT-personen werd ongeveer hetzelfde verschil vastgesteld…
20 jaar wetgeving, maar een vlakke curve
Sinds het jaar 2000 is het arsenaal aan antidiscriminatieregels overal uitgebreid. Toch zijn de cijfers voor discriminatie op de huurmarkt nauwelijks veranderd! Alleen sociaaleconomische discriminatie neemt licht af.
De diagnose kan in één zin worden samengevat: “Op papier is alles goed geregeld, maar in de praktijk worden de wetten niet toegepast.” De onderzoekers spreken van papieren tijgers. Ze pleiten voor investeringen in controlemechanismen, niet in nieuwe regelgeving.
Wat betekent dit concreet voor een Belgische verhuurder?
België behoort tot de weinige landen die de stap al hebben gezet. In Brussel is sinds 23 oktober 2023 een systeem van discriminatietests operationeel. Erkende verenigingen die actief zijn rond toegang tot huisvesting kunnen mystery shopping-tests en situatietests uitvoeren, met een subsidie van 5.000 euro zodra ze minstens 10 tests per jaar uitvoeren. Belgische rechtbanken hebben bovendien bevestigd dat dergelijke tests als bewijsmiddel kunnen worden aanvaard.
Voor een eigenaar zijn de gevolgen heel concreet. Het selectiecriterium moet objectief, schriftelijk en traceerbaar zijn: hoogte en stabiliteit van het inkomen, waarborgen, volgorde waarin de kandidaturen binnenkomen. Wat je dan voor een rechter kan verdedigen, is een gedocumenteerd proces en dus… geen buikgevoel. En vergeet niet dat een vastgoedmakelaar geen firewall is: een bemiddelingsopdracht neemt de verantwoordelijkheid van de verhuurder niet weg wanneer die zelf instructies heeft gegeven om bepaalde kandidaten uit te sluiten!
Open Immovlan