Bijna één op de acht Belgische huishoudens heeft moeite om zijn energiefacturen te betalen. Dat blijkt uit een ULB-studie die de CREG publiceerde. Achter dat cijfer springt één profiel duidelijk in het oog: de huurder!
11,8 % van de huishoudens danst op een slappe koord
Het cijfer komt net op het moment dat we de radiatoren weer opendraaien! In 2024 bevond 11,8 % van de Belgische huishoudens en 10 % van de bevolking zich in een situatie van energiekwetsbaarheid. Dat blijkt uit een onderzoek van de ULB, in opdracht van de CREG, de federale energieregulator. De onderzoekers namen het gewicht van de elektriciteits- en gasfactuur in het huishoudbudget tussen 2018 en 2024 onder de loep. Die periode omvat dus ook de energiecrisis.
Drie alarmsignalen, maar twee volstaan
Om het fenomeen in kaart te brengen, ontwikkelde de studie een nieuwe indicator die drie criteria combineert.
- Het huishouden komt moeilijk rond of had het afgelopen jaar betalingsachterstanden voor energie- of waterfacturen. Dat gold in 2024 voor bijna 19 % van de huishoudens!
- Het heeft onvoldoende middelen om de woning behoorlijk te verwarmen (5 %).
- Energie kost meer dan 7,5 % van het beschikbare inkomen, berekend nadat de huur of de hypothecaire lening is betaald.
Vinkt een huishouden twee van de drie vakjes aan, dan wordt het meegeteld.
Huurders trekken aan het kortste eind
Huurders zijn ongeveer drie tot vier keer vaker kwetsbaar op energievlak dan eigenaars, ongeacht of die nog een lening afbetalen. Ze vertegenwoordigen ongeveer 32 % van de Belgische huishoudens, maar meer dan 60 % van de kwetsbare huishoudens.
Je hoeft geen doctoraat te hebben om een deel van het probleem te begrijpen: een huurder kiest niet zelf de verwarmingsketel, de dubbele beglazing of de dakisolatie. Hij betaalt de factuur van een woning waarvan hij de energieprestaties niet zelf in de hand heeft!
Alleenstaanden en eenoudergezinnen in de vuurlinie
Drie groepen zitten ruim boven het gemiddelde:
- Alleenstaanden jonger dan 65 jaar (21,2 %).
- Eenoudergezinnen (20,1 %).
- Alleenstaanden ouder dan 65 jaar (13,8 %).
Die groepen behoren ook tot de belangrijkste doelgroepen voor studio’s en 1-slaapkamerappartementen, panden die bijzonder geliefd zijn bij investeerders.
Gewoontes die blijven hangen?
Nog een vaststelling om even bij stil te staan: tijdens de energiecrisis van 2021 en 2022 stegen de werkelijke uitgaven van huishoudens veel minder snel dan de theoretische facturen. Volgens de auteurs wijst dat erop dat gezinnen hun gedrag hebben aangepast. Je ziet de woonkamer op 17 graden en de verplichte wollen trui al voor je… Toch ook goed nieuws: de studie toont aan dat het sociaal tarief kwetsbare huishoudens doeltreffend bereikt.
Deze winter weer hetzelfde verhaal?
De gegevens lopen tot 2024, toen de prijzen grotendeels waren teruggekeerd naar hun niveau van vóór de energiecrisis. Sindsdien is de situatie echter veranderd: de Europese gasprijs steeg midden oktober tot boven 86 euro per megawattuur, het hoogste niveau sinds december 2022. Ook de sociale tarieven gingen op 1 oktober omhoog: +7 % voor elektriciteit en +11,4 % voor gas tegenover het vorige kwartaal. De CREG stelt haar nieuwe indicator dan ook voor als een hulpmiddel om kwetsbare huishoudens op te sporen bij toekomstige prijsstijgingen.
Voor een verhuurder toont dit meer dan ooit aan dat een woning isoleren en het EPC verbeteren ook een manier is om zijn huurinkomsten veilig te stellen.
Open Immovlan