Belgische landschapsarchitecten verdedigen een eenvoudig idee: water, bodem en bomen moeten vanaf de eerste schets deel uitmaken van het ontwerp. Waarom? Is een verzorgde tuin met een mooie eik belangrijker dan een gezellige keuken? Nee, dat is het punt niet. We leggen het uit!

Meestal komt de buitenaanleg pas na het bouwen. Eerst werken we het huis af, daarna kiezen we een terras, twee bomen en wat siergrassen om het geheel op te fleuren. Een video gepubliceerd door Architectura pleit voor precies de omgekeerde aanpak! Drie Belgische specialisten leggen uit waarom water, beplanting en bodem al vanaf de eerste ontwerpfase moeten worden meegenomen.
Het idee is niet zozeer dat de tuin belangrijker is dan de rest, maar dat we het landschap zien als klimaatinfrastructuur!
Kijk eerst waar het water naartoe gaat!
Bij een woning begint het met een heel concrete vraag: wat gebeurt er met de regen die op je perceel valt? Een terras dat geen water doorlaat, een betonnen oprit en een dak kunnen in enkele minuten heel wat water naar de riolering sturen. Een tuin waarin een deel van die regen kan infiltreren of tijdelijk wordt vastgehouden, beperkt de waterafvoer en ontlast de riolering bij hevige buien. Op die manier verklein je het overstromingsrisico. Met het weer van de voorbije jaren is dat allesbehalve een detail…
Er bestaan allerlei oplossingen, van een eenvoudige, licht verzonken beplante zone tot ondergrondse systemen. Zo legden we eerder al uit hoe infiltratiekratten voor regenwater werken. Maar opgelet: de bodemsoort speelt een grote rol. Kleigrond neemt water anders op dan zandgrond, terwijl een hoge grondwaterstand sommige oplossingen kan beperken!
Is schaduw soms beter dan airco? Zo ver gaan we niet, maar…
Een tweede element is schaduw. Een goed geplaatste boom kan in de zomer de zonnewarmte op een grote raampartij of terras beperken. In de winter kan hij dan weer meer licht doorlaat zodra hij zijn bladeren verliest. Uiteraard vervangt één boom geen juist gedimensioneerde zonwering, maar hij kan wel bijdragen aan het zomercomfort én de biodiversiteit verbeteren.
Beplanting beïnvloedt de plaatselijke temperatuur ook omdat ze vocht verdamp en daardoor een verkoelend effect hebben in de zomer. Al hoef je voor een tuin van 200 m² niet te rekenen op de wondercijfers die weleens op sociale media opduiken… Alles hangt af van verschillende factoren, zoals de bodemsoort. Maar alle beetjes helpen!
Biodiversiteit: opgelet met ideeën die op papier goed lijken
Ben je overtuigd? Gooien we het roer helemaal om en kiezen we voor een natuurlijke tuin? Een fijn idee, maar dat betekent niet dat je alle onderhoud mag laten vallen! Sommige invasieve soorten kunnen problemen veroorzaken en je beplanting moet ook rekening houden met de buren. We herinnerden er onlangs nog aan dat tuinonderhoud in bepaalde situaties verplicht kan zijn. Bijvoorbeeld bij overlast of wanneer je als huurder onderhoudsverplichtingen hebt!
De tuin als onderdeel van het gebouw?
Als je er even over nadenkt, is deze aanpak misschien minder radicaal dan hij lijkt. Voor je de afwerking kiest, moet je immers het terrein begrijpen. Waar zitten de natte zones? Waar komt de wind vandaan? Welke kamers dreigen te warm te worden? Welke bomen verdienen het om behouden te blijven? Waar kan regenwater naartoe zonder in de kelder te belanden?
Bij nieuwbouw kunnen vroege antwoorden op die vragen dure aanpassingen achteraf vermijden. Bij een bestaande woning is het uiteraard een ander paar mouwen, maar je kan stap voor stap werken: een deel van de oprit ontharden, schaduw creëren met beplanting, meer regenwater opvangen of de hellingen in de tuin herbekijken… Zo, nu is het aan jou om de handen uit de mouwen te steken!